أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

311

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

بودند و حرم را روشن مىكرد . او مىافزايد كه شمع‌هايى هم در محراب امامان مسجد روشن مىشد . « 1 » محراب‌هاى امامان جماعت مسجد كه ما در دورهء فاطمى از ايجاد آنها سخن گفتيم ، و براى اقامهء نماز توسط آنان بود ، در اين دوره هم بود . ابن جبير در بارهء نماز جماعت و ائمهء موجود در مسجد مىنويسد : چهار امام سنى است و يك امام زيدى براى فرقه‌اى است كه خود را زيديه « 2 » مىخوانند و اشراف اين شهر بر مذهب آنان هستند و در اذان « حيّ على خير العمل » را مىافزايند . « 3 » بايد بيفزايم كه ما در بارهء افزودن « حي على خير العمل » در اذان سخن گفتيم و اين كه اين رسم در زمان ايوبيان برافتاد ، اما بعيد نيست كه باز در برخى از زمان‌ها دوباره رايج مىشده است ، زيرا بيشتر اشراف ، متشيّع بودند . خطيب جمعه در مسجد ابن جبير مىگويد : اولين امامى كه نماز مىخوانَد ، امام شافعى است كه داربست باشكوهى در مقابل مقام ابراهيم دارد . اين داربست از دو چوب متوازى كه ميان آن دو را با بازوهايى چون نردبان به يكديگر پيوسته‌اند و برابر آن دو نيز ، دو چوب ديگر بر همين صفت قرار دارد ، بنا شده است . اين چهار تخته را بر دو پايهء گچين كه از زمين ارتفاع چندانى ندارد استوار كرده‌اند . ابن جبير مىافزايد : پس از آن امام مالكى نماز مىخواند . او محرابى سنگى شبيه

--> ( 1 ) . رحلة ابن جبير ، ص 75 . ( 2 ) . زيديه پيروان زيد بن على بن الحسين عليه السلام هستند كه قائل به امامت اولاد امام على عليه السلام بوده و براى مصلحت ، تقدم‌مفضول را بر فاضل در امر امامت جايز مىدانند . ساير شيعيان اين عقيده را رد مىكنند ، به همين جهت ، ديگران روافض و اينان زيديه ناميده شدند . مهم‌ترين موطن زيديه در روزگار ما يمن است و نخستين كسى كه در آنجا به مذهب زيديه دعوت كرد ، سيد يحيى بن قاسم رسى بود كه در سال 380 به يمن آمد ، در صعده اقامت كرد و ميان صعده و صنعا را در تصرف خود گرفت و اين پس از درگيرىهاى متوالى بود كه وى با عمال عباسى داشت . ( 3 ) . رحلة ابن جبير ، ص 73 .